722ngày kể từ khi
năm học mới 2012-2013

Xã hội hóa giáo dục

XÃ HỘI HOÁ GIÁO DỤC VỚI VIỆC TĂNG CƯỜNG PHỐI HỢP GIỮA NHÀ TRƯỜNG,
GIA ĐÌNH VÀ XÃ HỘI TRONG CÔNG TÁC GIÁO DỤC TRẺ EM, HỌC SINH

                                               Ngô Văn Hằng - Hiệu trưởng trường THCS Bắc Lý

Trường THCS Bắc Lý, nơi khởi nguồn của phong trào thi đua "Hai tốt" - đơn vị hai lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, được thành lập năm 1953, ra đời và phát triển trong thời kỳ cách mạng, được tiếp nhận những mạch nguồn truyền thống tốt đẹp của quê hương Lý Nhân. Trải qua gần 60 năm xây dựng và phát triển, các thế hệ giáo viên và học sinh của nhà trường đã không ngừng phấn đấu đưa trường Bắc Lý ngày càng phát triển đi lên. Từ thực tế hoạt động giáo dục của mình, trường Bắc Lý đã đúc rút được nhiều bài học kinh nghiệm trong phong trào xây dựng nhà trường Tiên tiến và phong trào thi đua Hai tốt. Một trong những bài học kinh nghiệm đó là bài học về xã hội hoá giáo dục với việc phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong công tác giáo dục trẻ em, học sinh. Thực hiện tốt việc xây dựng, phối hợp ba môi trường giáo dục: Nhà trường - Gia đình - Xã hội sẽ tạo điều kiện  cho học sinh được giáo dục ở mọi nơi, mọi lúc; từ trong gia đình đến nhà trường và ngoài xã hội.

 Vấn đề thứ nhất: Xây dựng môi trường giáo dục trong nhà trường.

Đây là môi trường giáo dục quan trọng nhất, hiệu quả nhất. Bởi vì, nhà trường là nơi học sinh hàng ngày đến hoc tập, rèn luyện dưới sự dạy dỗ, chăm sóc của các thầy cô giáo cùng sự gắn bó, giúp đỡ, chia xẻ của bạn bè; là nơi các em bộc lộ nhân cách, tài năng rõ nét nhất. Trong xây dựng môi trường nhà trường, chúng tôi tập trung vào các nội dung sau:

* Thứ nhất: Xây dựng cơ sở vật chất cảnh quan trường lớp: Chúng tôi quan niệm rằng: Xây dựng cơ sở vật chất cảnh quan trường lớp không đơn thuần chỉ là việc xây dựng, mua sắm mà vấn đề mang ý nghĩa giáo dục ở đây là tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động để cùng tạo nên, gữ gìn, cảm nhận, sử dụng cảnh quan vào mục đích giáo dục. Bằng sự  cố gắng, nỗ lực huy động các nguồn lực từ Trung ương đến địa phương. Trong 7 năm qua (2004 - 2011) cơ sở vật chất nhà trường được xây dựng bổ sung tăng cường, chỉnh trang đảm bảo khang trang hơn.

            Trong điều kiện khuôn viên nhà trường còn hạn chế so với nhu cầu phát triển, các phòng học bộ môn, Thư viện đã không còn đáp ứng với tiêu chuẩn mới, nhà trường đã huy động các nguồn kinh phí để xây dựng, sửa chữa các công trình như, đường chạy, sân tập, nhà Đa năng, nhà vệ sinh; cải tạo cảnh quan, bổ sung cây xanh; chỉnh trang sơn sửa các công trình, dùng 1 phòng học để bố trí phòng đọc cho học sinh; cải tạo và bổ sung trang thiết bị 3 phòng học bộ môn: Vật lý, Hoá học Sinh học đáp ứng yêu cầu hiện tại cho việc giảng dạy và tổ chức các hoạt động. Trong việc xây dựng cơ sở vật chất cảnh quan, hằng năm, nhà trường  đã huy động phụ huynh học sinh lớp 6 và học sinh khối 7,8,9 cùng lao động như: Vận chuyển đất cát, vật liệu phế thải phục vụ san lấp; bổ sung đất mầu vào vườn ươm, bồn cây; vun xới, cắt tỉa xanh, cây cảnh; lau chùi tẩy trang  tường, bàn ghế, thiết bị nội thất, vận chuyển, lau chùi, xắp xếp trang thiết bị dạy học; thông rửa công trình vệ sinh, bể lọc… ( Trung bình hằng năm huy động 320- 350 công lao đông phụ huynh).  Trong năm học, nhà trường phân công cụ thể các lớp, các đội chuyên  phụ trách việc chăm sóc, vun xới, cắt tỉa cây xanh, cây cảnh cây trong vườn Sinh học, hạn chế việc thuê thợ. Tổ chức cho học sinh làm vệ sinh hằng ngày, giữ vệ sinh chung suốt buổi. Định kì tổ chức tẩy trang bàn ghế, tổng vệ sinh chung. Đoàn thanh niên tổ chức cho học sinh lớp 9 đánh tỉa, trồng cây xanh, cây cảnh vào dịp đầu xuân. Những việc làm tuy nhỏ xong, khi được trực tiếp tham gia lao động, các em biết trân trọng những thành quả và sức lao động của chính mình và của bố mẹ, vì thế đã hình thành trong các em ý thức trách nhiệm giữ gìn vệ sinh, bảo vệ cảnh quan chung.

* Thứ hai: Xây dựng mối quan hệ thầy trò: Trong quá trình giáo dục học sinh, quan hệ thầy trò là quan hệ  thể hiện tình thương yêu và tinh thần trách nhiệm. Ở trường Bắc Lý, tình cảm yêu thương học sinh luôn luôn được tất cả các thầy cô giáo giữ gìn, phát huy. Nêu cao ý thức trách nhiệm, tình thương yêu, chăm lo, giúp đỡ học sinh đã trở thành nếp suy nghĩ và hành động của giáo viên Bắc Lý, với tinh thần “Tất cả vì học sinh thân yêu”; những gương sáng tiêu biểu về quan hệ thầy trò ở Bắc Lý của các nhà giáo thế hệ đi trước vẫn được giữ gìn và nhân rộng trong mối quan hệ thầy trò Bắc Lý hôm nay. Học sinh Bắc Lý luôn nhận được từ các thầy cô giáo sự chăm sóc tận tình, ân cần, chu đáo; điều đó thể hiện trơng việc giáo dục nhân cách, trong giảng dạy - tổ chức nhận thức và cả trong chia sẻ cuộc sống đời thường.

Trước những đổi thay của xã hội, để giữ gìn mối quan hệ thầy trò, chúng tôi quan tâm những vấn đề sau: tránh thương mại hoá giáo dục, việc tổ chức dạy thêm, học thêm phải xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng của phụ huynh, học sinh và để đáp ứng yêu cầu thực sự của sự phát triển, công tác quản lý đảm bảo chặt chẽ, công khai, dân chủ. Trong đánh giá, xếp loại học sinh đảm bảo công bằng, chính xác. Nhà trường tổ chức, phát động nhiều hoạt động để mối quan hệ thầy trò được cụ thể hơn, sinh động hơn như: Mỗi giáo viên nhà trường nhận giúp đỡ một học sinh có khó khăn( về kinh tế hoặc về tâm lý, mất cân bằng về gia đình hoặc hạn chế về mặt nhận thức, ý thức rèn luyện); Vì vậy, mà học sinh Bắc Lý càng tin yêu, kính trọng thầy, cô giáo của mình.

* Thứ ba: Xây dựng mối quan hệ giữa học sinh với học sinh : Bên cạnh sự giúp đỡ của các thầy, cô giáo trong nhà trường, học sinh còn được sống cùng các bạn, học tập, rèn luyện trong tập thể lớp, tập thể trường… cho nên xây dựng, củng cố  tốt mối quan hệ tình cảm, bạn bè sẽ làm cho các em đồng cảm, đoàn kết gắn bó với nhau hơn. Quan hệ bạn bè của học sinh Bắc Lý được xây dựng trên cơ sở chân thành, đoàn kết, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ. Những hình thức tổ chức: “Đôi bạn giúp nhau, nhóm bạn giúp nhau, hòm thư giúp bạn, các Câu lạc bộ giáo dục kĩ năng sống …”, được duy trì. Những gương điển hình của học sinh Bắc lý đã phát huy tác dụng tốt trong tập thể. Học sinh Bắc Lý rất có ý thức hoà nhập vào tập thể, sống theo tinh thần “Mình vì mọi người”. Biết phát huy vai trò, trách nhiệm của bản thân trong tập thể, gắn bó và tích cực xây dựng tập thể vững mạnh.

Ba mối quan hệ: Thầy trò với cơ sở vật chất, cảnh quan thiên nhiên; thầy với trò; trò với trò, luôn được thầy trò nhà trường nuôi dưỡng, cùng với việc xây dựng, thực hiện quy tắc ứng xử đã hình thành nét văn hóa nhà trường,  đã tạo được bầu không khí tâm lý đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau, cùng quyết tâm gìn giữ và phát huy truyền thống nhà trường; điều đó thể hiện trong quá trình rèn luyện, học tập thường xuyên, trong văn hoá ứng xử. Học sinh yêu trường, kính thầy, mến bạn, ham mê, mong muốn đến trường.

*Vấn đề thứ hai: Xây dựng môi trường giáo dục gia đình.

Môi trường gia  đình là môi trường giáo dục hỗ trợ tích cực trong quá trình giáo dục, rèn luyện học sinh. Phần lớn thời gian các em sống, rèn luyện, phát triển tại gia đình. Ở nhà các em được tiếp nhận sự tác động giáo dục của bố, mẹ, ông, bà, anh, chị, em. Trong nhiều năm qua, trường THCS Bắc Lý rất quan tâm tới việc  phối hợp giáo dục gia đình. Nét đặc thù của trường Bắc Lý là nhà trường thường  tổ chức giáo viên xuống thôn xóm kết hợp với Ban giáo dục thôn đến các gia đình học sinh để nắm bắt gia cảnh, trao đổi với gia đình, giúp đỡ học sinh học tập, rèn luyện. Trong giai đoạn hiện nay, vấn đề kết hợp giáo dục gia đình nhà trường đặc biệt quan tâm đó là:

1. Số học sinh có hoàn cảnh đặc biệt có chiều hướng gia tăng, học sinh có bố hoặc mẹ ( Hoặc cả bố mẹ) đi làm xa, đi nước ngoài; bố mẹ li hôn, bố mẹ mất sớm, bố mẹ mắc tệ nạn xã hội; các em chỉ được sống với bố hoặc mẹ, hoặc phải sống với ông bà, cô gì chú bác; trong số này, một số em được bố mẹ thiếu sự quan tâm kèm cặp dạy dỗ, uốn nắn của bố mẹ.

2. Học sinh sớm phát triển về cơ thể, tâm sinh lý và tình cảm nam nữ, ảnh hưởng lớn đến kết quả học tập, rèn luyện.

3. Một số phụ huynh quá ham làm kinh tế, chưa quan tâm đúng mức hoặc quan tâm không đúng cách đến việc học tập của con cái. 

Đối với các em này, nhà trường nắm trắc hoàn cảnh, cá tính, thói quen, tâm tư, diễn biến tình cảm của các em, tạo điều kiện để các em bộc lộ tâm tư, vướng mắc từ đó định hướng cho các em, đồng thời kết  với người giám hộ tăng cường quản lý, thường xuyên kèm cặp, nắm lộ trình, việc làm hàng ngày để kịp thời uốn nắn, việc xuống xóm buổi tối chúng tôi cũng tập trung ưu tiên nhóm học sinh trên. đồng thời, nhà trường tổ chức truyền thông, trao đổi lồng ghép hoặc tổ chức chuyên đề trước cả phụ huynh và học sinh về giáo dục giới tính, chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên.

* Vấn đề thứ ba: Xây dựng môi trường xã hội lành mạnh, hạn chế những tác động xấu của môi trường xã hội đối với thiếu niên, học sinh.

            Nhà trường là một bộ phận của cộng đồng xã hội, nên việc gắn và hoà nhập hoạt động của nhà trường với cuộc sống cộng đồng là lẽ tất yếu. Môi trường xã hội có vai trò to lớn tác động vào hiệu quả giáo dục. Ở Bắc Lý, “học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội” đã trở thành nguyên tắc hành động của tất cả giáo viên. Để phát huy thế mạnh môi trường xã hội địa phương, nhà trường cùng với các trường trên địa bàn xã trong xã tích cực tham mưu với các cấp uỷ Đảng, chính quyền, đoàn thể ở địa phương cùng tham gia xây dựng một môi trường xã hội lành mạnh. Cụ thể: Đối với Đảng uỷ, HĐND, UBND xã, trong các nghị quyết đại hội, nghị quyết hàng kỳ, đều có nội dung bàn về sự nghiệp giáo dục, đồng thời cùng hệ thống chính quyền chỉ đạo các tổ chức đoàn thể cùng vào cuộc, cùng kiểm tra đôn đốc việc thực hiện xây dựng cuộc sống lành mạnh ở địa phương. Ở xã Bắc Lý từ những năm 1990 đã tiến hành đại hội giáo dục cấp xã (tới nay qua 5 kỳ đại hội). Sau các kỳ đại hội, Hội đồng giáo dục  hoạt động tích cực; dưới hội đồng giáo dục xã còn có các Ban giáo dục thôn. Phong trào xây dựng đời sống văn hoá, phong trào khuyến học trong các dòng họ, dưới thôn xóm được đẩy mạnh. Tất cả các tổ chức, đoàn thể trên cùng hoạt động góp phần làm cho môi trường xã hội thêm lành mạnh.

Những hoạt động  phối hợp cụ thể là: Tổ chức cho học sinh chăm sóc mẹ Việt nam Anh hùng, lao động dọn cỏ, làm vệ sinh nghĩa trang Liệt sĩ, làm vệ sinh đường làng ngõ xóm, các di tích lịch sử, văn hóa (Đình Nội Rối, Yên Trạch…), giáo viên xuống xóm tham gia tổ chức cho Thiếu niên luyện tập, sinh hoạt trại thu vào buổi tối; tham gia các hoạt động văn hóa địa phương như dàn trống hội tham gia đại hội TDTT, Lễ hội Đền Trần Thương…

Hiện nay trước sự phát triển nhanh chóng của kinh tế xã hội, công nghệ thông tin và truyền thông, bên cạnh những tác động tích cực thì cũng có không ít những tác động xấu của môi trường xã hội trong việc giáo dục học sinh, môi trường xã hội giờ đây không đơn thuần là những gì tồn tại, diễn ra trên địa bàn hành chính, địa lý cụ thể học sinh tham gia hoạt động mà giờ đây, môi trường xã hội bao gồm những vấn đề rộng lớn hơn, như thế giới ảo trên mạng Internet, mạng Viễn thông thông và tất cả những gì học sinh được tiếp cận thông qua truyền hình, các phương tiện nghe nhìn, báo chí, tranh ảnh…Các nhà trường đang phải đối mặt với những vấ đề như học sinh bỏ học, say trò chơi điện tử và mạng Internet, bị lôi kéo vào các tệ nạn xã hội, lợi dụng tình dục, bạo lực, tình cảm quan hệ nam nữ…Trước tình hình đó, cần có những quan điểm và giải pháp phù hợp, đáp ứng tình hình và điều kiện mới. Một điều không thể phủ nhận là hiện tại, một số vấn đề không lành mạnh của môi trường xã hội đã, đang và sẽ tiếp tục có những tác động xấu đến giáo dục thiếu niên, học sinh. Vì vậy, đi đôi với việc xây dựng môi trường xã hội lành mạnh, cần phải có những giải pháp kịp thời nhằm ngăn chặn, hạn chế những tác động xấu của môi trường xã hội đối với thiếu niên, học sinh. Về vấn đề này, nhà trường có những giải pháp sau:

            1.Tích cực tham mưu với cấp ủy Đảng, chính quyền tăng cường quản lý, giám sát, nhắc nhở các cơ sở kinh doanh dịch vụ Văn hóa ( quán cà phê, quán hát), quán Internet trên địa bàn về mặt thời gian, nội dung và đối tượng phục vụ; huy động toàn bộ hệ thống chính trị cùng toàn thể nhân dân tham gia phòng chống tệ nạn xã hội. Nhà trường trực tiếp liên hệ, trao đổi với các chủ quán Internet trên địa bàn.

            2. Tích cực tuyên truyền trong các hội nghị của Đảng, chính quyền, các ngành đoàn thể, các cuộc họp phụ huynh về những vấn đề cụ thể các nhà trường đang cần sự giúp đỡ, hỗ trợ.

            3. Khơi dậy và kích thích sức mạnh của dư luận quần chúng, dư luận tập thể ( làng xóm, dòng họ, các đoàn thể, các hội…) để đấu tranh, bài trừ, tẩy tray tệ nạn xã hội, những hành vi ứng xử thiếu văn hóa.

5. Có những giải pháp cụ thể để hạn chế ảnh hưởng xấu của môi trường xã hội đến học sinh.

Thứ nhất: Tăng cường giáo dục, tuyên truyền nâng cao nhận thức, kĩ năng sống, khả năng thích ứng khả năng tự bảo vệ bản thân trước những vấn đề phức tạp của xã hội.

Thứ hai: Lôi cuốn học sinh vào các hoạt động trong nhà trường, khai thác hiệu quả hoạt động Tư viện, hình thành thói quen đọc sách, văn hóa đọc cho học sinh ( học sinh khối 6,7 có tiết đọc sách đưa vào Thời khóa biểu, khối 8,9 vào các buổi chiều)

Thứ hai: Tăng cường các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn học sinh tiếp cận với những môi trường không lành mạnh.

Thứ ba: Phát hiện, xử lý, giải quyết kịp thời, triệt để những trường hợp học sinh mắc sai lầm, khuyết điểm và tiếp tục theo dõi, đánh giá sự tiến bộ sau xử lý.

            Tóm lại: Với việc phối hợp chặt chẽ giữa Nhà trường – Gia đình – Xã hội đã tạo ra được vòng tròn khép kín trong quá trình giáo dục trẻ em, học sinh. Kết quả việc phối hợp giữa Nhà trường – Gia đình – Xã hội trong công tác giáo dục trẻ em, học sinh cùng với những thành tích về xã hội hoá giáo dục đã góp phần quan trọng vào việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ các năm học và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường, cụ thể là:

            - Chất lượng đạo đức: Qua các năm đều đảm bảo 100% học sinh đạt yêu cầu. Trong đó có 98,5%  đạt hạnh kiểm khá và tốt. Không có học sinh vi phạm các tện nạn xã hội.

            - Chất lượng văn hoá: đạt kết quả 97,5% học sinh lên lớp thẳng. Trong đó có 45-50% đạt học lực khá giỏi. Tốt nghiệp THCS các năm đều đạt 99,8 – 100%%. Thi vào các trường PTTH đạt từ 82-87%

            - Về chất lượng học sinh giỏi: hằng năm, cấp huyện thường xếp thứ nhì đồng đội, có từ 6 – 15 học sinh đạt giải cấp tỉnh. 

            - Chất lượng các mặt hoạt động khác như lao động hướng nghiệp dạy nghề, giáo dục thể chất, thẩm mỹ đều được xếp loại tốt. Trường được công nhận cơ sở giáo dục dạt tiêu chuẩn chất lượng cấp độ ba.

Trước những yêu cầu của thời kỳ đổi mới với xu thế hiện đại hoá và hội nhập quốc tế, để sự nghiệp giáo dục của huyện nhà nói chung và trường THCS Bắc Lý nói riêng có những bước phát triển mới, tôi trân trọng đề nghị các cấp lãnh đạo Đảng, chính quyền, các ngành đoàn thể, Hội đồng giáo dục huyện nhiệm kì 2011-2016 quan tâm hơn nữa đến vấn đề phòng chống tệ nạn xã hội, xây dựng môi trường xã hội  thực sự lành mạnh. Quan tâm,  giúp đỡ trường Bắc Lý thực hiện đề án mở rộng khuôn viên nhà trường.

Phát huy truyền thống nhà trường, thày trò trường THCS Bắc Lý  quyết tâm giữ gìn, phát huy truyền thống đơn vị lá cờ đầu của ngành Giáo dục và Đào tạo. Kiên trì mục tiêu giáo dục toàn diện. Tăng cường giáo dục đạo đức, nhân cách và hình thành kỹ năng sống cho học sinh. Nâng cao chất lượng trí dục, kết hợp việc giảng dạy với thực tế sản xuất và hoạt động xã hội, làm tốt công tác hướng nghiệp, dạy nghề. Từ đó, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện với giải pháp: Xây dựng tập thể đoàn kết, nhất trí, triển khai hiệu quả việc phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục thiếu niên, học sinh.   

                                                                                                Tháng 8/2012

Comments